Theremin (kelimenin tam anlamıyla “Theremin’in Sesi”)
1918/19 yıllarında Fransız kökenli Rus mucit Lev Sergeyeviç Theremin (Leon Theremin) tarafından icat edilen ilk konser elektromüzik enstrümanıdır.
Theremin, iki antenin yanında ellerin havada hareket ettirilmesiyle, elektrik alanlarının parametreleri değiştirilerek çalınır.
Dikey düz anten sesin perdesinden, yatay anten ise ses düzeyinden sorumludur.
Bugüne kadar bu, dünyada yalnızca ellerin havadaki hareketleriyle — hiçbir temas olmadan — çalınabilen tek enstrümandır.
Lev Theremin’in icadı sayesinde tüm dünyada yeni müzik cihazları ortaya çıkmaya başladı ve Lev Theremin elektronik müziğin babası olarak kabul edilir.
yüzyıl boyunca Theremin, çok çeşitli müzik türlerinde kullanılmıştır — akademik müzik, caz, blues, deneysel müzik, space music, ambient.
Bu alanın öncüleri arasında bizzat Lev Theremin ve Clara Rockmore, Lucie Rosen ve Konstantin Kovalsky gibi öğrencileri yer alır.
Rusya’da, bu enstrümanı çalanları bir araya getiren Sankt Petersburg Theremin Derneği’nin yanı sıra Theremin ailesinin yürüttüğü Theremin Okulu faaliyet göstermektedir.
Birçok rock müzisyeni Theremin’i deneysel bir gürültü enstrümanı olarak kullanmayı tercih eder (Led Zeppelin, Beatles, Sting, Splean vb.).
Theremin’in sesi sinema müziklerinde (The Day the Earth Stood Still, Spellbound, Batman Forever), çizgi filmlerde (The Simpsons, Futurama, Fiksikler) ve ayrıca tiyatro gösterileri ile balelerde duyulabilir.
2026’da Theremin’in duyulduğu “Saint-Exupéry” (Fransa), “Vygotsky” (Rusya) ve diğer filmler gösterime girdi.
Elektronik müzikte Theremin’in tınısı Jean-Michel Jarre’ın konserlerinde duyulabilir.
Theremin için müzik yazanlar arasında Joseph Schillinger, Dmitri Shostakovich, Gavriil Popov, Bohuslav Martinů, Dmitri Kabalevsky, Alfred Schnittke ve diğerleri bulunur.
Çağdaş bestecilerden Anton Tanonov, Lera Auerbach, Régis Campo, Kalevi Aho, Fazıl Say ve diğerleri ona başvurmuştur.
Theremin’in hem analog hem dijital farklı modelleri vardır; bunlar ABD, Japonya, Almanya, Rusya ve Latin Amerika’da üretilmektedir.
2011’den beri Theremin kültürüne yönelik uluslararası “Thereminology” festivali düzenlenmektedir; festival 2020’den itibaren çevrimiçi formata geçmiştir.
Theremin’in 100. yılına özel bölüme Jean-Michel Jarre ile dünyanın farklı ülkelerinden 50’den fazla icracı katılmıştır.
Festivalin tüm bölümlerini YouTube kanalımızdan izleyebilirsiniz.